فشارخون بالا در سالمندان

از شایع ترین عارضه هایی که سالمندان با آنها مواجه می شوند، می توان فشارخون بالا را نام برد که به آن هایپرتنشن می گویند.

بیماری هایپرتنشن به دلیل بدون علامت بودن برای سال های طولانی به قاتل خاموش معروف است که به صورت ناگهانی موجب بروز سکته مغزی و ابتلا به بیماری های قلبی می‌شود.

فشار خون به مقدار فشاری که به وسیله خون به دیواره رگ ها وارد می‌شود، می گویند و جزئی از علائم حیاتی است.

فشار خون در قسمت های نزدیک قلب بیشتر و در قسمت های دورتر از قلب کمتر است‌.

اندازه فشار خون با توجه به مقدار خون پمپاژ شده توسط قلب و مقدار مقاومتی که جریان خون از خود نشان می دهد مشخص می شود.

زمانی که پمپاژ خون بیشتر باشد و رگ ها باریکتر، این فشار بیشتر است و مقدار آن را می توان به استفاده از دستگاه فشار سنج مشخص نمود.

فشار خون نرمال در سالمندان

سالمندان به دلیل سن بالایی که دارند دچار فشار خون بالایی هم هستند.

بالا بودن فشار خون مشکلاتی را در قسمت قلب و عروق ایجاد می کند و باید حتما کنترل شود، میانگین فشار خون در سالمندان به قرار زیر است:

• میانگین فشار خون نرمال در فرد سالمندان ۱۲۰ بر روی ۸۰ میلی متر جیوه است. میزان فشار خون نرمال در سالمندان کمتر از ۱۲۰ در سیستولیک و ۸۰ در دیاستولیک می باشد.
• فشار خون کمتر از ۹۰ روی ۶۰ را فشار خون پایین می گویند و به آن هیپوتنشن‌ می گویند.
• فشارخون بالای ۱۳۰ روی ۸۰ فشار خون ن بالا محسوب میشود و به آن هایپرتنشن می گویند.

علائم فشار خون بالا در سالمندان

فشار خون بالا در سالمندان با یکسری علائم خود را نشان می دهد و گاهی هم علائمی را به همراه ندارد و زمانی خود را نشان می‌ دهد که با ایجاد وضعیتی باید بیمار تحت مراقبت ویژه قرار بگیرد.

از نشانه های فشار خون بالا در سالمندان می توان به موارد زیر اشاره نمود:

• ایجاد حالت تهوع و استفراغ
• بروز سردرد شدید
• وجود حس سبکی در سر
• بروز تاری در دید و صدای وز وز در گوش ها
• داشتن حس خستگی و گیجی زیاد از حد
• داشتن درد در قفسه سینه
• وجود سرگیجه
• برافروخته شدن صورت

انواع فشار خون بالا در سالمندان

فشار خون بالا در سالمندان دارای دو نوع است:

فشار خون اولیه یا ضروری

اکثر سالمندان و بزرگسالان بدون هیچ دلیلی به فشار خون بالا مبتلا هستند و این نوع فشار خون در طول سال ها و با گذشت زمان ایجاد شده است.

فشار خون ثانویه

این فشار خون ناگهانی رخ داده و میزان فشار خون را بیشتر از فشار اولیه می کند. از عوامل ایجاد فشار خون ثانویه می توان موارد زیر را نام برد:

• وجود تومور در غدد آدرنال
• داشتن مشکلات کلیوی
• استفاده از داروهای غیرقانونی چون آمفتامین و کدئین
• داشتن نواقص مادرزادی در رگ‌های خونی
• استفاده از برخی داروها چون داروی ضد بارداری و داروی سرماخوردگی

دلیل افزایش فشار خون با بالا رفتن سن

هرچه سن بالاتر می ‌رود بدن نیز با تغییراتی مواجه شده که بر روی فشار خون تاثیر می‌ گذارد.

از مهمترین تغییرات ایجاد شده با افزایش سن می ‌توان به سفتی دیواره رگ‌ ها اشاره کرد.

در زمان جوانی و کم بودن سن رگ ‌ها انعطاف پذیری زیادی داشته و می ‌‌توانند با تغییرات فشار خون، دچار انبساط و انقباض شوند.

هر چه سن بالاتر می‌ رود میزان تراکم کلاژن در دیواره رگ‌ ها افزایش یافته و مقدار الاستین کاهش می ‌یابد و این خود باعث عدم انعطاف پذیری و سفتی عروق می‌ شود.

با سفتی عروق، پمپاژ خون توسط قلب با فشار بیشتری صورت می‌ گیرد و نتیجه آن افزایش فشار خون است.

با افزایش سن و پیری در بدن تغییرات هورمونی ایجاد شده مثل کاهش تولید رنین‌ (که به وسیله کلیه انجام می شود و باعث تنظیم فشار خون می گردد) باعث کم شدن توانایی بدن در تنظیم نمودن فشار خون می گردد.

افزایش سن علاوه بر تغییرات ایجاد شده در ساختار رگ‌ ها تغییرات به وجود آمده در کلیه نیز بر روی فشار خون اثر می گذارد.

کلیه ‌ها باعث تنظیم شدن میزان مایعات بدن و ایجاد تعادل در الکترولیت‌ ها می‌شود که دو فاکتور ذکر شده بر روی فشار خون اثر می‌ گذارند.

هرچه سن بالا می ‌رود، فعالیت کلیه ‌ها نیز برای فیلتر کردن خون کمتر شده و قسمتی از مایعات و نمک در بدن باقی مانده و فشار خون را بالا می رود.

دلایل افزایش فشار خون در افراد سالمند

عوامل زیادی هستند که باعث افزایش فشار خون در سالمندان می ‌شوند که در ادامه شما را با آنها آشنا می کنیم.

داشتن سبک زندگی و عادات غذایی نامناسب

زمانی که سبک زندگی نامناسب بوده و رژیم غذایی ناسالم و نامتعادلی وجود داشته باشد، به صورتی که میزان مصرف نمک، کربوهیدرات و همچنین چربی های اشباع شده زیاد باشد، فشار خون در فرد سالمندان بالا می رود.

کم بودن میزان تحرک و عدم ورزش نیز باعث می‌شود، سلامت قلب و عروق ضعیف شده و فشار خون بالا رود.

به وجود آمدن تغییرات فیزیولوژیکی در بدن سالمندان

هر چه سن بالا تر می رود، در عملکرد قلب و عروق تغییراتی رخ داده و موجب بالا رفتن فشار خون می گردد.

تغییراتی چون سفتی در عروق بدن و مشکلات کلیوی مستقیما روی فشار تاثیر داشته و موجب بالا رفتن آن می شود.

ابتلا به بیماری

بیماری‌ها می‌توانند به طور قابل توجهی بر فشار خون در سالمندان تأثیر بگذارند. در این بخش، چندین بیماری مزمن که از علل فشار خون بالا در سالمندان هستند را مورد بحث قرار خواهیم داد:

بیماری هایی چون مشکلات کلیوی، بیماری دیابت و بیماری های قلبی از دلایل افزایش فشار خون در افراد سالمند می‌ باشد و با تغییرات فیزیولوژیکی رابطه مستقیم دارند.

دیابت

دیابت نوع 2 یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مزمن دیده شده در سالمندان است و می‌تواند بر فشار خون تأثیر بگذارد.

بیماری دیابت با ایجاد مقاومت به انسولین و اختلال در متابولیسم گلوکز، منجر به التهاب و سفت شدن شریان‌ها می‌شود.

این می‌تواند منجر به افزایش فشار خون و همچنین افزایش خطر بیماری‌های قلبی عروقی شود.

بیماری کلیوی

کلیه‌ها نقش حیاتی در تنظیم فشار خون دارند. بیماری کلیوی می‌تواند این تنظیم را مختل کند، به ویژه با اختلال در تعادل مایعات و نمک‌ها در بدن.

بیماری مزمن کلیه که با افزایش سن شایع‌تر می‌شود، می‌تواند باعث احتباس مایعات و نمک در بدن شود که هر دو از علل فشار خون بالا در بزرگسالان مسن هستند.

اختلالات غدد درون ریز

بیماری‌های غدد درون ریز مانند کم کاری تیروئید یا پرکاری تیروئید و اختلالات غده فوق کلیوی می‌توانند بر فشار خون تأثیر بگذارند.

برای مثال، پرکاری تیروئید می‌تواند منجر به افزایش فشار خون و ضربان قلب شود، در حالی که کم‌کاری تیروئید می‌تواند باعث افزایش وزن و فشار خون بالا شود.

بیماری قلبی

بیماری‌های قلبی مانند نارسایی قلبی و بیماری عروق کرونر می‌توانند بر فشار خون تأثیر بگذارند.

نارسایی قلبی می‌تواند منجر به احتباس مایعات شود که فشار خون را افزایش می‌دهد.

بیماری عروق کرونر همچنین می‌تواند جریان خون به قلب را کاهش دهد که می‌تواند بر فشار خون و عملکرد کلی قلب تأثیر بگذارد.

مصرف کردن برخی دارو ها

استفاده از یک سری از داروها باعث بالا رفتن فشار خون در شخص سالمند می‌شوند.

دارو هایی چون داروی افسردگی، دارو های استروئیدی و ضد التهابی غیر استروئیدی و … که جهت درمان دیگر بیماری ها مورد استفاده قرار می گیرند، باعث افزایش فشار خون می گردند و از دلایل افزایش فشار خون در افراد سالمند می باشد.

وجود استرس و عوامل روانشناختی

استرس داشتن و وجود برخی عوامل روانشناختی در شخص سالمند موجب بالا رفتن فشار خون در وی می گردد.

زیرا استرس های مزمن باعث بالا رفتن ترشح هورمون استرس شده و با فشار خون رابطه مستقیم دارد.

عوامل شناختی که باعث افزایش فشار خون در شخص سالمند می‌شوند عبارتند از:

وجود اضطراب و افسردگی در میان سالمندان شایع بوده و موجب بر هم خوردن تعادل فشار خون می گردد.

این اختلالات باعث بالا رفتن فشار خون شده و مدیریت آن در شرایط بالا بودن فشار خون سخت است.

تنها بودن و داشتن انزوای اجتماعی

تنها بودن و وجود انزوای اجتماعی باعث افزایش یافتن استرس و اضطراب شده و با افزایش سطح هورمون کورتیزول که هورمون استرس است فشار خون نیز بالا می رود.

در شرایط تنهایی، فرد به مصرف الکل و رژیم غذایی نامناسب و بی تحرکی رو آورده و اینها خود موجب افزایش فشار خون می گردد.

داشتن استرس مزمن بر فشار خون اثر می گذارد و موجب افزایش آن می گردد.

با داشتن استرس مزمن فرد به سمت مصرف سیگار، عادات غذایی ناسالم و پر خوری روی آورده و موجب بالا رفتن فشار خون می‌شود.

نداشتن حمایت اجتماعی و حمایت از طریق خانواده موجب افزایش استرس در شخص سالمند شده و فشار خون وی را بالا می برد.

پیشگیری از فشار خون بالا در سالمندان

برای پیشگیری از فشار خون بالا، ابتدا باید به موضوع تغذیه توجه کرد، به عنوان مثال کاهش مصرف نمک (نمک درمانی) بهتر است سالمندان در طول روز حدود ۲.۵ گرم، یعنی حدود یک قاشق چایخوری، نمک مصرف کنند.

توصیه می‌شود مصرف کربوهیدرات، از جمله نشاسته که در نان، برنج و نوشیدنی‌های شیرین مانند نوشابه یافت می‌شود، کاهش یابد.

مصرف مداوم چای سیاه، سه تا چهار فنجان در روز، خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی، دیابت و فشار خون را کاهش می‌دهد.

قهوه هیچ ارتباطی با افزایش فشار خون ندارد و حتی ممکن است قند و مقاومت به انسولین را کاهش دهد و حتی ابتلا به نارسایی قلبی را نیز کاهش دهد.

چگونه بالا بودن فشار خون در سالمندان را می توان کنترل کرد؟

پس از بررسی علل فشار خون بالا در سالمندان، به روش‌های مدیریت آن خواهیم پرداخت.

می توان با رعایت نکات زیر به درمان فشار خون در کرج در شخص سالمند پرداخت:

تغییرات سبک زندگی

یکی از مهمترین راه‌های مدیریت فشار خون بالا، ایجاد تغییرات مثبت در سبک زندگی است.

شامل اتخاذ یک رژیم غذایی سالم کم نمک و سرشار از میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل و چربی‌های سالم است.

ورزش منظم، حتی فعالیت‌های ملایم مانند پیاده‌روی، یوگا یا شنا، می‌تواند به کنترل فشار خون و ارتقای سلامت قلب و عروق کمک کند.

مدیریت وزن

از دیگر عوامل کلیدی که در کنترل فشار خون بالا در سالمندان کمک می کند، حفظ وزن سالم می باشد.

باید وزن بدن را مدیریت کرد زیرا اضافه وزن و چاقی موجب وارد شدن فشار به قلب و بالا رفتن فشار خون می‌شود. بنابراین، برنامه‌های کاهش وزن و تغذیه مناسب برای دستیابی و حفظ وزن سالم مهم هستند.

مدیریت استرس

مدیریت استرس یک جزء حیاتی در مدیریت فشار خون است. تکنیک‌های کاهش استرس مانند مدیتیشن، تمرینات تنفس عمیق، یوگا و انجام فعالیت‌های لذت‌بخش می‌تواند به کاهش فشار خون کمک کند.

حمایت اجتماعی و مشاوره روانشناسی نیز می‌توانند در مدیریت استرس مؤثر باشند.

مراقبت‌های پزشکی و دارویی

حتما مراقبت های پزشکی و دارویی انجام شود تا مانع از افزایش فشار خون شوند.

مراقبت‌های پزشکی منظم و پیروی از دستورالعمل‌های دارویی می‌تواند به کنترل فشار خون کمک کند. مراجعه منظم به پزشک و انجام آزمایش‌های پزشکی برای ارزیابی وضعیت فشار خون و بررسی وضعیت سلامت عمومی ضروری است.

داروهای فشار خون تجویز شده را دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف کنید.

همراه با تغییر سبک زندگی، مصرف داروهای تجویز شده توسط پزشک نقش کلیدی در کنترل فشار خون در سالمندان دارد. داروهای مختلفی برای این منظور وجود دارد، از جمله:

دیورتیک‌ها

این داروها با حذف سدیم از بدن به کاهش حجم خون کمک می‌کنند و در نتیجه فشار خون را کاهش می‌دهند.

مهارکننده‌های آنژیوتانسین

این داروها با مسدود کردن اثرات آنژیوتانسین II، هورمونی که باعث انقباض رگ‌های خونی می‌شود، به کاهش فشار خون کمک می‌کنند.

مسدودکننده‌های کانال کلسیم

این داروها با شل کردن عضلات رگ‌ها به جریان راحت‌تر خون کمک می‌کنند و در نتیجه فشار خون را کاهش می‌دهند.

بتابلاکرها

این نوع از دارو ها به ضربان قلب کمک می کند تا بانیروی کمتری کار کند، قلب خون کمتری از رگ های خونی را پمپ می کند و باعث می شود تا فشار کاهش پیدا کند.