سندروم کوشینگ بیماری است که به سطح هورمون کورتیزول مربوط می‌شود.

هورمون کورتیزول به هورمون استرسی که بدن در مقابل اضطراب، ترس و نگرانی از خود ترشح می کند، گفته می‌ شود.

زمانی که فرد به سندروم کوشینگ مبتلا است میزان ترشح هورمون کورتیزول در بدن وی زیاد است و مدت زمان طولانی بدن مقدار زیادی از این هورمون را تولید می کند.

کنترل هورمون کورتیزول توسط غدد فوق کلیوی، غده هیپوفیز و همچنین هیپوتالاموس صورت می گیرد.

مقدار طبیعی هورمون کورتیزول باعث کمک به مدیریت میزان قند خون بدن، تنظیم شدن متابولیسم بدن، کم شدن مقدار التهابات، درمان فشار خون و عملکرد مربوط به قلب و عروق بدن، کمک به رشد کردن جنین و کمک به حافظه فرد می شود.

علائم سندروم کوشینگ

نشانه های ناشی از سندروم کوشینگ به صورت یکدفعه ای و ناگهانی یا به تدریج در فرد ظاهر می‌ شوند و با درمان نشدن وضعیت را بدتر می کند. به طور کلی علائم ناشی از این بیماری به قرار زیر است:

• بالا رفتن وزن بدن و افزایش چربی بدن
• زیاد شدن چربی در روی سینه، قسمت شکم و بازو های فرد
• داشتن صورتی پف کرده و گرد و صورتی قرمز رنگ
• وجود پوکی استخوان و داشتن ضعف در قسمت بازو و ران
• بالا بودن فشار خون
• داشتن پوست‌ نازک و پوستی که به راحتی کبود می‌شود.
• بالا بودن قند خون
• وجود خط های بنفش و قرمز بر روی بازو و شکم
• کم شدن مقدار میل جنسی
• وجود مشکل در باروری فرد
• داشتن افسردگی و مشکلاتی در فکر کردن
• رشد کردن موهای زائد زیاد از حد در صورت
• زیاد شدن چربی در قسمت گردن و بخش بالایی استخوان ترقوه
• داشتن تغییرات پوستی مثل کبود شدن پوست، ایجاد آکنه و موی زائد
• ایجاد اختلالات خلق و خویی
• وجود ضعف در عضلات
• ایجاد خستگی در بدن
• بروز حملات قلبی و سکته
• شکسته شدن دست و پا ها

علائم سندروم کوشینگ در کودکان

کودکان، خیلی کم به این بیماری مبتلا می‌ شوند و بیماری شایعی در میان کودکان نیست، ولی باز هم در صورت ابتلای کودکان با علائم زیر همراه است:

• بالا رفتن فشار خون
• ایجاد تغییراتی در پوست‌
• ایجاد اختلال رشدی
• وجود تاخیر در بلوغ
• ابتلا به عفونت
• داشتن ضعف در عضلات
• داشتن صورتی گرد و قوز چربی بین شانه ها

علت بروز سندروم کوشینگ

سندروم کوشینگ به دلایل زیر در فرد رخ می دهد:

به دلیل وجود توموری خوش خیم در داخل غده هیپوفیز، سندروم کوشینگ وابسته به هیپوفیز رخ می دهد.

ایجاد تومور یا رشد کردن غیر طبیعی یک یا چند غده فوق کلیوی باعث ایجاد سندروم کوشینگ وابسته به آدرنال می‌ شود.

تومور ها چه خوش خیم باشند، چه بد خیم، مستقیما روی تولید کورتیزول اثر می گذارد.

تومور هایی که در خارج از غده هیپوفیز و غدد فوق کلیوی و در قسمت های ریه، تیروئید، پانکراس و …هستند، باعث تولید ACTH می گردند و سندروم ACTH نابجا را به وجود می آورند.

تولید زیاد از حد ACTH باعث زیاد شدن هورمون کورتیزول در داخل غدد فوق کلیوی می‌ شود.

روش های تشخیص بیماری کوشینگ

تشخیص دادن این بیماری از روی علائم کار دشواری است زیرا علائم ایجاد شده ممکن است دلایل دیگری داشته باشند.

برای تشخیص دادن ابتلا به کوشینگ سه آزمایش وجود دارد که در ادامه شما را با آنها آشنا می کنیم:

انجام دادن تست بزاق

از تست های حساسی است که میزان کورتیزول بدن را در ساعات ۱۱ شب تا نیمه شب مشخص می کند.

در این تست نمونه بزاق در ظرفی کوچک و پلاستیکی جمع آوری شده و جهت آزمایش به آزمایشگاه برده می‌ شود.

افراد سالم دارای میزان کورتیزول پایینی هستند ولی چنان چه مقدار کورتیزول با توجه به نتیجه این تست بالا باشد، نشانه ای از ابتلا به کوشینگ است‌‌.

انجام آزمایش کورتیزول با ادرار ۲۴ ساعته

برای این آزمایش باید ادرار در طول ۲۴ ساعت جمع آوری شده و میزان کورتیزول آن را اندازه گیری کنند.

انجام تست استروئید

به این تست، تست سرکوب دگزامتازون با دوز پایین هم گفته می‌ شود و برای انجام، یک دوز دگزامتازون در آخرای عصر به فرد داده شده و صبح به صورت ناشتا، خون مورد آزمایش قرار می گیرد.

دگزامتازون باعث کم شدن سطح کورتیزول می شود و اگر فرد به بیماری کوشینگ مبتلا باشد، سطح کورتیزول وی کم نمی‌ شود.

بالا بودن سطح کورتیزول با این آزمایش باعث اندازه گیری هورمون ACTH از خون شده و در صورت ابتلا به بیماری کوشینگ سطح آن طبیعی یا بالا است.

با مشخص شدن نتیجه، بالا بودن کورتیزول پزشک انجام ام آر آی از غده هیپوفیز را برای فرد بیمار تجویز می کند تا مکانی که تومور قرار دارد را مورد بررسی قرار دهد.

پیشگیری از سندروم کوشینگ

اگر از کورتیکواستروئیدهای استنشاقی استفاده می کنید، پس از استنشاق دهان خود را بشویید.

در صورتی که متوجه تورم غیرعادی در صورت یا گردن، رشد بیش از حد موهای صورت در زنان یا اختلال عملکرد جنسی در مردان شدید باشد، به پزشک خود اطلاع دهید.

از مصرف بیش از حد نمک خودداری کنید. فشار خون بالا که از علائم این سندرم است، نیاز به کاهش مصرف نمک دارد.

در فواصل منظم به چشم پزشک مراجعه کنید، از علائم سندرم کوشینگ، آب مروارید است.

آزمایش خون و ادرار برای بررسی سطح کورتیزول توصیه می شود.

درمان کردن سندروم کوشینگ

برای درمان کردن سندروم کوشینگ باید علت ابتلا به آن مشخص باشد.

از راهکار های درمانی در ابتلا به این بیماری می توان موارد زیر را بیان نمود:

درمان از طریق دارو

پزشک با تجویز دارو هایی مقدار سطح کورتیزول را مدیریت کرده و میزان تولید کورتیزول را کاهش می دهد.

برخی دارو ها موجب کم شدن تولید این هورمون توسط غدد فوق کلیوی شده یا اینکه با کاهش سطح ACTH در غده هیپوفیز همراه هستند.

بعضی دارو ها هم باعث مسدود شدن تاثیر کورتیزول روی بافت های بدن می‌ شوند.

از جمله دارو های تجویزی برای این بیماری می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• کتوکونازول
• میتوتان
• متیراپون
• پازیروتید
• میفپریستون

در صورت استفاده از کورتیکواستروئید ها باید جهت کم شدن عارضه های ناشی از مصرف این دارو، دوز دارو یا نوع آن را تغییر داد.

رادیوتراپی برای درمان سندروم کوشینگ

اگر تومور در اسکن MRI دیده شود، ممکن است از پرتودرمانی برای کل غده هیپوفیز یا پرتودرمانی هدفمند نیز استفاده شود.

پرتودرمانی ممکن است به عنوان تنها درمان یا در صورت عدم موفقیت جراحی هیپوفیز مورد استفاده قرار گیرد.

اثر مطلوب این رویکردها پس از ده سال مشاهده می شود.

یکی از عوارض پرتودرمانی این است که پرتو به سایر سلول های هیپوفیز که هورمون های دیگری تولید می کنند نیز آسیب می رساند.

در نتیجه بیش از 50 درصد بیماران به مدت 10 سال پس از درمان به درمان جایگزینی هورمونی نیاز خواهند داشت.

انجام جراحی برای درمان سندروم کوشینگ

اولین گزینه انتخابی برای درمان این بیماری انجام جراحی است.

موفقیت حاصل از روش جراحی برای درمان بیماران مبتلا به تومور در غده هیپوفیز، توسط جراح هیپوفیز با تجربه و مجرب، تقریبا ۹۰ درصد است.

این جراحی معمولا از طریق سینوس های بینی و به صورت میکروسکوپی انجام می‌ گیرد و خیلی کم اقدام به برداشتن غدد فوق کلیوی می‌ شود.

درمان خانگی برای درمان سندروم کوشینگ

بالا بودن قند خون در میان افراد مبتلا به سندروم کوشینگ رایج است و ریسک ابتلا به دیابت را در آنها افزایش می دهد.

برای حفاظت از میزان قند خون‌ باید از شیرینی و غذاهای فرآوری شده استفاده نکرد.

باید مقدار مصرف پروتئین کافی باشد زیرا افزایش کورتیزول باعث تحلیل رفتن عضلات و ضعف در عضلات می‌ شود.

با مصرف مواد غذایی دارای پروتئین سلامتی و قدرت عضلات حفظ می‌شود.

باید مقدار مصرف نمک را محدود کرد.

زیاد بودن مصرف نمک مقدار فشار خون را بالا می برد و این بیماری هم با افزایش فشار خون همراه است.

درمان گیاهی و طب سنتی

گیاهانی که در درمان این مشکل موثر هستند عبارتند از:

ریشه بابا آدم

درمان های گیاهی برای سندرم کوشینگ بسیار رایج و موثر است.

ریشه باباب آدم گیاهی است که به دلیل تأثیر آن بر سطح هورمون ها در بدن بسیار مهم است.

دمنوش ریشه بابا آدم به راحتی تهیه می شود و با تنظیم عملکرد غدد فوق کلیوی بسیاری از علائم این سندرم را از بین می برد.

چای قاصدک

برخی از ترکیبات آنتی اکسیدانی موجود در قاصدک مانند لوتئولین تأثیر قابل توجهی بر روی کبد، کلیه ها و غدد فوق کلیوی دارد و عملکرد آنها را تنظیم می کند به طوری که مقادیر زیادی کورتیزول در بدن ترشح نمی شود.

دمنوش قاصدک به صورت آماده به فروش می رسد و در منزل نیز بسیار آسان تهیه می شود.

جینسینگ

جینسینگ یکی از محبوب ترین و موثرترین درمان های گیاهی در سراسر جهان است که دارای خواص تطبیق زایی نیز می باشد، به این معنی که به بدن می آموزد که به شیوه ای صحیح و سالم عمل کند.

به طور کلی گیاهان آداپتوژن گیاهانی هستند که به ارتقای سلامت جسمی و روانی کمک می کنند.

گیاهان آداپتوژن استرس را کاهش می دهند و به بدن یاد می دهند که چگونه استرس را به روشی مناسب و موثر مدیریت کند.

جینسینگ را می توان به صورت خام یا مکمل مصرف کرد تا علائم سندرم کوشینگ را کاهش دهد.

عوارض ابتلا به سندروم کوشینگ

ابتلا به سندروم کوشینگ به صورت طولانی مدت موجب بروز عارضه های زیر می شود:

• ابتلا به دیابت نوع ۲
• ابتلا به عفونت به صورت طولانی و غیر عادی
• ابتلا به افسرده شدن و وجود تغییرات خلقی
• از دست دادن عضلات در قسمت دست و پا
• از دست دادن حافظه
• زیاد شدن میزان کلسترول بدن
• ایجاد لخته خون در داخل ریه

تفاوت بین سندرم کوشینگ و بیماری کوشینگ

سندرم کوشینگ و بیماری کوشینگ هر دو با سطوح بالای غیرطبیعی هورمون کورتیزول در بدن مرتبط هستند، اما تفاوت های کلیدی در علت و منشا این اختلالات وجود دارد.

سندرم کوشینگ یک اصطلاح گسترده تر است که به هر شرایطی که منجر به تولید بیش از حد کورتیزول در بدن می شود اشاره دارد.

این وضعیت ممکن است ناشی از عوامل داخلی مانند تومورهای غدد فوق کلیوی یا عوامل خارجی مانند استفاده طولانی مدت از داروهای کورتیکواستروئیدی باشد.

در مقابل، بیماری کوشینگ به نوع خاصی از سندرم کوشینگ اشاره دارد که به طور خاص توسط تومور در غده هیپوفیز ایجاد می شود.

این تومور که معمولاً خوش خیم است باعث ترشح بیش از حد هورمون آدرنوکورتیکوتروپین می شود که به نوبه خود غدد فوق کلیوی را برای تولید کورتیزول بیشتر تحریک می کند.

بنابراین بیماری کوشینگ زیر مجموعه سندرم کوشینگ محسوب می شود.

تفاوت دیگر در روش های تشخیصی است. در سندرم کوشینگ، پزشکان ابتدا به دنبال شناسایی منبع تولید کورتیزول اضافی هستند که ممکن است از غدد فوق کلیوی، غده هیپوفیز یا حتی تومورهای خارج از محور هیپوفیز-آدرنال باشد.

در بیماری کوشینگ، تشخیص به طور خاص بر روی تصویربرداری از غده هیپوفیز و بررسی سطوح ACTH متمرکز است.

درمان نیز بسته به نوع اختلال متفاوت است، برای بیماری کوشینگ، جراحی برای برداشتن تومور هیپوفیز اولین انتخاب است، در حالی که سندرم کوشینگ ممکن است به درمان‌های مختلفی مانند جراحی غده آدرنال، درمان دارویی یا کاهش کورتیکواستروئیدها نیاز داشته باشد.

درک این تفاوت ها برای تشخیص و انتخاب بهترین گزینه درمانی ضروری است و می تواند به بیماران در درک بهتر مسیر درمانی خود کمک کند.