یکی از بیماری های قلبی که بسیار شایع بوده و باعث مرگ و میر بسیاری در جهان می‌شود، گرفتگی رگ های قلب یا Clogging of the heart است.

قلب یکی از اندام های حیاتی بدن است که دارای سه رگ‌ اصلی است.

چنان چه هر یک از این عروق و رگ ها با گرفتگی و انسداد مواجه شوند باعث بروز سکته قلبی و از کار افتادگی قلب می گردند.

به گرفتگی رگ قلب بیماری قلبی عروقی می گویند که از علت های شایع بروز سکته قلبی و حملات قلبی در افراد مبتلا می باشد.

سرخرگ ها خون را از قلب به اندام های بدن منتقل می کنند.

آنها دارای لایه درون رگی به نام اندوتلیوم هستند که نوعی لایه نازک سلولی می باشند.

این سلول ها باعث حرکت راحت خون در رگ‌ ها می‌شوند.

با وجود سفتی در رگ های خونی، انتقال خون به بافت ها به خوبی صورت نگرفته و این سفتی و سختی باعث از بین رفتن خاصیت ارتجاعی رگ می ‌گردد و به اندوتلیوم آسیب وارد می کند.

با بروز این آسیب کلسترول در دیواره سرخرگ ها جمع شده و آترواسکلروز رخ می دهد.

زمانی که کلسترول در درون رگ‌ ها جمع می‌شود بدن نوعی گلبول سفید را به آن ناحیه فرستاده تا گرفتگی ایجاد شده را رفع کند.

گلبول های سفید در رفع آسیب همیشه موفق نیستند و گاهی اوقات آسیب وارد شده را نمی توانند رفع کنند.

با جمع شدن کلسترول، کلسیم و دیگر مواد خونی در آن ناحیه پلاک ایجاد می‌شود و با رشد آن گرفتگی بروز می یابد.

انواع گرفتگی رگ قلب

گرفتگی رگ قلب تنها به دلیل تجمع پلاک در سرخرگ‌ ها نیست و دارای انواع مختلف می باشد. این گرفتگی در دسته های زیر قرار می گیرد:

گرفتگی انسدادی در رگ قلب

زمانی که سرخرگ های کرونری به دلیل جمع شدن پلاک در آنها تنگ شوند گرفتگی انسدادی رگ قلب یا تصلب شرایین رخ می دهد.

این گرفتگی جزو گرفتگی‌ های شایع رگ قلب است که با تشدید شدن آن جریان خون در رگ ‌های قلب متوقف می‌شود و انسداد ایجاد شده منجر به بروز حملات قلبی می‌شود.

در صورت بروز حملات قلبی به رسیدگی سریع پزشکی نیاز است تا از بروز عارضه‌ های احتمالی جلوگیری شده و آسیب های قلبی کاهش یابد.

گرفتگی خود به خودی در رگ قلب

با ایجاد پارگی در دیواره سرخرگ کرونری ممکن است که گرفتگی جزئی یا کلی ایجاد شود و خون به درستی جریان نیابد.

این شکاف به صورت ناگهانی رخ می ‌دهد و باعث بروز حملات قلبی می‌شود.

در صورت بروز علائم ناشی از حملات قلبی باید سریعا به اورژانس اطلاع داد تا پیگیری‌ های لازم صورت بگیرد.

از علائم ناشی از گرفتگی خود به خودی رگ قلب می‌ توان به موارد زیر اشاره کرد:

• باعث ایجاد درد در قفسه سینه می‌شود. این درد بیشتر قسمت چپ و مرکز سینه را در بر می گیرد.
• باعث ایجاد گیجی و ضعف در شخص می‌شود و سبکی سر را به همراه دارد.
• در قسمت فک، گردن و کمر شخص دردی را ایجاد می‌ کند.
• در قفسه سینه باعث ایجاد حس فشار فشردگی می‌شود و حس پری را به همراه دارد.
• با تنگی نفس همراه است.
• گرفتگی غیر انسدادی در رگ قلب

زمانی که سرخرگ ‌های کرونری دارای مشکلاتی باشند گرفتگی غیر انسدادی رگ قلب بروز می ‌یابد و دلیل آن تجمع پلاک نمی باشد.

در صورت بروز این عارضه سرخرگ کرونری دچار مشکلات زیر می شود:

• بروز انقباض در زمان‌ های نامناسب که به آن اسپاسم سرخرگ کرونری می گویند.
• فشرده شدن توسط عضله قلب که به آن تونل میوکارد می گویند.
• وجود اختلال در شاخه ‌های کوچکتر سرخرگ به آن اختلال عملکرد عروق کوچک گفته می‌شود.
• آسیب دیدن پوشش داخلی سرخرگ که به آن اختلال عملکرد اندوتلیوم می گویند.

علائم گرفتگی رگ قلب

گرفتگی رگ قلب همراه با یک سری علائم در شخص مبتلا است که این علائم به شرح زیر هستند:

ایجاد تنگی نفس

در زمان بروز این عارضه برخی از افراد با انجام دادن فعالیت‌ های سبک روزانه نیز با تنگی نفس مواجه می‌شوند.

آنژین پایدار

از شایع‌ ترین نشانه ‌های گرفتگی رگ قلب آنژین پایدار است که به درد موقتی در قفسه سینه می‌ گویند.

این درد با الگوی پیش بینی شده ایجاد شده و رفع می‌ گردد و زمان انجام دادن فعالیت‌ های جسمانی یا ناراحتی‌ های عاطفی بروز پیدا می‌ کند.

ایجاد درد در قفسه سینه

به وجود آمدن درد قفسه سینه به واسطه این عارضه ممکن است شدید یا خفیف باشد.

درد ایجاد شده ممکن است به صورت سوزش، احساس سنگینی و پری، بی حس شدن، فشرده شدن و … ظاهر شود و تا قسمت‌ های گردن، شانه، کمر و فک را نیز پوشش دهد.

• با حساس سبکی در سر و وجود سرگیجه همراه است.
• حالت تهوع و استفراغ که باعث بروز سوء هاضمه می‌شود را ایجاد می کند‌.
• تپش قلب را به همراه دارد.
• با ضعف خستگی زیاد از حد همراه است.

گرفتگی رگ قلب چگونه تشخیص داده می‌شود؟

پزشکان با استفاده از راهکار های مختلف گرفتگی رگ قلب را تشخیص داده تا در جهت درمان آن اقدامات لازم صورت بگیرد.

از راهکار های تشخیصی مورد استفاده برای تشخیص گرفتگی رگ قلب توسط پزشکان متخصص همچون دکتر بهاره اسدزاده می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• انجام آنژیوگرافی
• انجام الکتروکاردیوگرام
• انجام سی تی آنژیوگرافی از قلب
• انجام تست ورزش در کرج
• تصویر برداری با اشعه ایکس از قسمت قفسه سینه
• انجام کاتتریزاسیون قلبی

آنژیوگرافی

آنژیوگرافی از تصویربرداری اشعه ایکس برای گرفتن عکس از شریان‌های کرونری و رگ‌های خونی قلب استفاده می‌کند.

در این روش، یک رنگ مخصوص از طریق کاتتر به رگ خونی تزریق می‌شود و این رنگ باعث می‌شود رگ‌های خونی شناسایی شده و یک تصویر واضح با اشعه ایکس گرفته شود.

در رابطه با حمله قلبی و آنژیوگرافی، باید توجه داشت که این روش به پزشکان کمک می‌کند تا مشکلات مربوط به شریان‌های کرونری مانند تصلب شرایین یا برگشت خون از طریق دریچه‌های قلب را تشخیص دهند.

الکتروکاردیوگرام

برای اندازه‌گیری فعالیت الکتریکی قلب و ارزیابی آسیب قلبی کاربرد دارد.

آنژیوگرافی قلبی سی تی اسکن (CTCA)

این یک روش اسکن است که تصاویر قلب را ثبت می‌کند. قبل از تصویربرداری، یک رنگ مخصوص به داخل ورید تزریق می‌شود.

این رنگ هرگونه انسداد در شریان‌های کرونری را شناسایی کرده و به تشخیص بیماری قلبی کمک می‌کند.

کاتتریزاسیون قلبی

در این آزمایش، پزشک یک لوله نازک و انعطاف‌پذیر به نام کاتتر را از طریق رگ خونی در بازو یا پا وارد قلب می‌کند.

یک رنگ مخصوص از طریق کاتتر تزریق می‌شود و از تصاویر اشعه ایکس برای دیدن داخل قلب استفاده می‌شود.

تست استرس قلبی

در این آزمایش، فرد در مطب پزشک روی تردمیل یا دوچرخه ثابت راه می‌رود در حالی که الکتروکاردیوگرام، ضربان قلب و فشار خون او کنترل می‌شود.

ریسک گرفتگی رگ قلب در چه کسانی بیشتر است؟

عامل ‌های مختلفی هستند که باعث گرفتگی رگ قلب می‌شوند که از میان آنها برخی قابل کنترل و برخی غیرقابل کنترل می باشند.

این عوامل عبارتند از:

سابقه خانوادگی در ابتلا به این عارضه

چنانچه یکی از اعضای خانواده مبتلا به بیماری قلبی باشد ریسک بروز این بیماری در شخص نیز افزایش می یابد.

بیماری ‌های قلبی زودرس که در سنین جوانی تشخیص داده شده‌اند بسیار مهم بوده و باید حتماً در صورت وجود این بیماری ها در اعضای خانواده، در شخص هم مورد بررسی قرار بگیرند.

سن شخص

هرچه سن بالاتر رود ریسک گرفتگی رگ قلب افزایش پیدا می کند. ریسک این عارضه در مردان بالای ۴۵ سال و زنان بالای ۵۵ بالا تر است.

رژیم غذایی مورد استفاده

باید از رژیمی که دارای چربی اشباع شده کمتر و کربوهیدرات تصفیه شده کمتر است استفاده کرد.

فعالیت جسمی انجام شده

باید میزان فعالیت جسمی را افزایش داد زیرا ورزش کردن و داشتن فعالیت جسمانی باعث سلامت قلب و عروق می‌شود.

میزان خواب شبانه روزی

داشتن خواب کافی در شبانه روزی برای افزایش سلامت قلب و عروق بسیار مهم است و بهتر است که مشکل کم خوابیدن در خود را حل کنید تا از بروز این عارضه تا حدودی پیشگیری کنید.

مصرف کردن سیگار و دخانیات

استفاده از سیگار و دخانیات از عامل ‌هایی است که باعث افزایش ریسک بیماری ‌های قلبی عروقی می‌شود.

از این رو دوری کردن از مصرف سیگار و دخانیات در سلامت قلب و جلوگیری از گرفتگی رگ قلب بسیار موثر است.

• بالا بودن مقدار کلسترول بد بدن
• بالا بودن مقدار فشار خون
• تصلب شریان ‌ها
• زیاد بودن مقدار تری گلیسیرید
• ابتلا به کم خونی
• ابتلا به بیماری های مزمن کلیوی
• دیابت داشتن
• چاق بودن
• ابتلا به بیماری های خود ایمنی
• داشتن اختلال خواب چون آپنه خواب
• یائسگی زودرس
• اندومتریوز
• کنترل بارداری با روش های هورمونی

درمان گرفتگی رگ قلب

درمان گفتگی رگ قلب معمولاً شامل تغییر در سبک زندگی، مدیریت عوامل خطر و دارو درمانی است. در برخی موارد، ممکن است از جراحی بیماری عروق استفاده شود.

پزشک در مورد بهترین گزینه‌های درمانی برای بیماری عروق کرونر با فرد صحبت خواهد کرد. پیروی از یک برنامه درمانی برای کاهش خطر عوارض جدی بسیار مهم است.

تغییر سبک زندگی

تغییرات سبک زندگی می‌تواند تأثیر زیادی بر درمان بیماری عروق کرونر قلب داشته باشد. برخی از این تغییرات عبارتند از:

سیگار نکشیدن، ویپ نکردن یا استفاده از سایر محصولات دخانی

داشتن یک رژیم غذایی سالم که چربی اشباع کم، چربی ترانس کم و قند کم داشته باشد.

پیروی از یک رژیم غذایی مدیترانه‌ای می‌تواند خطر حمله قلبی یا سکته مغزی را کاهش دهد.

پیاده‌روی به مدت 30 دقیقه پنج روز در هفته یا انجام فعالیت بدنی مورد علاقه خود

قبل از شروع یک برنامه ورزشی باید با پزشک مشورت کنید.

پزشک می‌تواند شما را در مورد تغییرات سبک زندگی راهنمایی کند. پزشک ممکن است شما را برای برنامه غذایی و نحوه ترک سیگار به یک متخصص تغذیه ارجاع دهد.

درمان گرفتگی رگ قلب با دارو درمانی

داروهای مختلفی برای پاکسازی پلاک‌های چربی و رفع گرفتگی رگ‌ها طراحی و تولید شده‌اند. در این بخش از مقاله، به تعدادی از این داروها اشاره خواهیم کرد.

استاتین‌ها و سایر داروهای کاهش‌دهنده کلسترول، با کاهش میزان کلسترول بد یا LDL در خون، رسوب چربی در رگ‌ها متوقف یا حتی معکوس می‌شود.

این دسته از داروها، مانند ازتیمایب، معمولاً برای کاهش کلسترول، بهبود سلامت عروق و جلوگیری از تصلب شرایین تجویز می‌شوند.

رقیق‌کننده‌های خون، مانند آسپرین، می‌توانند خطر تجمع پلاکت‌ها در رگ‌ها را کاهش دهند، تشکیل لخته خون را مهار کنند و در جلوگیری از انسداد بیشتر مؤثر باشند.

داروهای فشار خون به رفع گرفتگی رگ‌ها کمکی نمی‌کنند، بلکه در عوض از عوارض مرتبط با گرفتگی رگ‌ها جلوگیری می‌کنند.

به عنوان مثال، برخی از داروهای فشار خون در کاهش خطر حمله قلبی مؤثر هستند.

پزشک شما ممکن است داروهای دیگری را برای کنترل سایر عوامل زمینه‌ای مانند دیابت که در تصلب شرایین نقش دارند، تجویز کند.

درمان گرفتگی رگ قلب با جراحی

گاهی اوقات، دارو به تنهایی برای درمان شریان‌های مسدود شده کافی نیست و درمان تهاجمی‌تری مورد نیاز است.

اگر انسداد شدید باشد، پزشک شما ممکن است از یکی از روش‌های زیر استفاده کند:

آنژیوپلاستی و استنت‌گذاری

این روش شریان‌های مسدود شده را برطرف می‌کند. در آنژیوپلاستی، یک کاتتر با یک بالون در نوک آن وارد شریان شده و به محل انسداد هدایت می‌شود.

هنگامی که بالون به ناحیه مسدود شده می‌رسد و باد می‌شود، شریان باز می‌شود.

در صورت لزوم، یک وسیله توری مانند به نام استنت نیز در شریان قرار داده می‌شود تا به باز نگه داشتن رگ کمک کند.

اندارترکتومی

گاهی اوقات پلاکی که در دیواره شریان تشکیل شده است باید با جراحی اندآرترکتومی برداشته شود.

درمان فیبرینولیتیک

اگر شریان توسط لخته خون مسدود شده باشد، پزشک شما ممکن است از داروی حل کننده لخته برای تجزیه آن استفاده کند. داروهای شکستن لخته، فیبرینولیتیک نامیده می‌شوند.

جراحی پیوند بای‌پس عروق کرونر

در طول این جراحی که به عنوان جراحی قلب باز نیز شناخته می‌شود، پزشک یک رگ خونی سالم را از قسمت دیگری از بدن مانند پا خارج کرده و آن را به شریان مسدود شده پیوند می‌زند و جریان خون را تغییر مسیر می‌دهد.

سوالات متداول درباره گرفتگی رگ قلب

آیا تغییرات فشار خون در طول روز می‌تواند نشانه‌ای از بیماری عروق کرونر قلب باشد؟

تغییرات طبیعی فشار خون در طول روز معمولاً با فعالیت‌های روزانه و استرس‌های مختلف مرتبط است.

با این حال، نوسانات غیرطبیعی و شدید ممکن است نشانه‌ای از مشکلات قلبی عروقی، از جمله بیماری عروق کرونر قلب باشد.

معاینات پزشکی دقیق‌تر، مانند آزمایش‌های استرس قلبی و تصویربرداری عروقی، می‌توانند برای تشخیص دقیق‌تر مفید باشند.

آیا بیماری عروق کرونر قلب می‌تواند باعث از دست دادن حافظه و زوال شناختی شود؟

برخی تحقیقات نشان داده‌اند که کاهش جریان خون به مغز ناشی از گرفتگی عروق می‌تواند منجر به مشکلات شناختی و حافظه شود.

ارتباط بین سلامت قلب و سلامت مغز پیچیده است و نیاز به تحقیقات بیشتری دارد.

آیا مکمل‌های گیاهی می‌توانند به پیشگیری یا درمان گرفتگی عروق کمک کنند؟

برخی مکمل‌های گیاهی مانند سیر، زردچوبه و چای سبز دارای خواص ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی هستند که ممکن است به بهبود سلامت عروق کمک کنند.

با این حال، این مکمل‌ها باید تحت نظر پزشک و به عنوان مکمل درمان‌های پزشکی استاندارد استفاده شوند.