تپش قلب زمانی رخ می دهد که قلب قوی تر و تند تر از حد معمول و به صورت نامنظم می زند.

با توجه به نیاز بدن به اکسیژن و تغذیه، ریتم قلب مشخص می شود.

در زمان های داشتن فعالیت بدنی، ورزش کردن و وجود استرس، نگرانی و ترس وجود تپش قلب کاملا طبیعی است.

مواردی چون وجود عفونت، تب کردن و داشتن درد نیز روی تپش قلب اثر می گذارد.

تعداد نبض با تعداد ضربان قلب برابر است زیرا با منقبض شدن قلب، جریان خون در داخل عروق افزایش یافته و موجب بروز نبض می گردد.

از سن ۱۰ سالگی به بعد، افراد در حالت استراحت باید بین ۶۰ الی ۱۰۰ بار در دقیقه ضربان داشته باشند و در کودکان این ضربان بین ۷۰ تا ۱۱۰ است.

علاوه بر ضربان قلب ریتم آن نیز دارای اهمیت بوده که در صورت نامنظم بودن، می تواند نشانه ای از وجود بیماری در فرد باشد زیرا ریتم قلب در حالت طبیعی ثابت است و بین ضربان ها فاصله هایی منظم وجود دارد.

پس زمانی که فردی قلبش تند تر و محکم تر از حالت طبیعی بزند، به صورتی که لرزش آن را در ناحیه گلو، قفسه سینه خود و گردن حس نماید و یا صدای آن را در گوش خود بشنود، دچار تپش قلب شده است.

در اکثر مواقع تپش قلب موجود نشانه مشکل جدی نیست ولی در صورت تکرار آن به دفعات و ایجاد احساس ناخوشایند در فرد، باید حتما برای بررسی به دکتر بهاره اسدزاده مراجعه کند.

علائم تپش قلب

داشتن تپش قلب همیشه خطرناک نیست و در صورتی که با موارد زیر همراه باشد ممکن است برای فرد خطرساز شود:

• داشتن حس سبکی در سر و وجود سرگیجه
• وجود فشار و درد قفسه سینه
• داشتن مشکلات تنفسی

در موارد زیر سریعا با اورژانس تماس بگیرید:

• داشتن درد و فشار در قسمت فک، صورت، گردن، قسمت بازو و کمر
• وجود نفس تنگی
• به صورت غیر معمول عرق کردن

علت تپش قلب چیست؟

تپش قلب به دلایل مختلف رخ می دهد از جمله:

• داشتن اضطراب و استرس
• وجود ترس و وحشت
• زیاد خوردن قهوه
• انجام دادن فعالیت های سنگین ورزشی
• ابتلا به پرکاری تیروئید
• تغییرات موجود در زمان بارداری
• کم آب شدن بدن
• وجود کم خونی
• تب کردن
• کم شدن میزان دی اکسید کربن موجود در خون
• خونریزی داشتن
• استفاده کردن از الکل
• مصرف موارد مخدر
• استفاده از مکمل های دارویی
• مصرف نیکوتین
• افت کردن قند خون
• کم شدن اکسیژن بدن
• استفاده از دارو هایی چون دارو های استنشاقی و دارو های ضد احتقان آسم، دارو های تیروئیدی و ضد آریتمی و …
• کم شدن میزان پتاسیم

علت تپش قلب در زنان

• زنان به دلیل تغییرات هورمونی و علائم یائسگی دچار ضربان غیرطبیعی قلب می‌شوند.
• ضربان نامنظم قلب در دوره یائسگی معمولاً خطرناک نیست، اما اگر ادامه‌دار و آزاردهنده باشد نیاز به بررسی پزشکی دارد.
• تغییرات هورمونی در بارداری، قاعدگی و یائسگی باعث تپش قلب شده و این حالت معمولاً موقتی و گذراست.

علت تپش قلب در جوانان

جوانان به دلایل مختلف ممکن است دچار تپش قلب شوند و وجود آن اغلب نگران کننده نیست و نشانه وجود مشکلی جدی نمی باشد.

از جمله علت هایی که در جوانان موجب تپش قلب می‌شود می توان به موارد زیر اشاره نمود:

• داشتن استرس
• ترسیدن
• مصرف نکردن مایعات کافی
• ورزش نکردن
• استفاده زیاد از کافئین
• استفاده از دارو های سرماخوردگی
• استفاده از مکمل های گیاهی
• مصرف دارو های آسم و آلرژی

در موارد نادر وجود:

• کم خونی
• مشکل تیروئید
• آریتمی قلب

راه های پیشگیری از تپش قلب

با داشتن ورزشی منظم و استفاده از رژیم غذایی مناسب می توان موجب تعادل وزن و سلامت قلب شد.

همچنین با انجام معاینات منظم پزشکی می توانید علاوه بر مشخص کردن تپش قلب، مشکلاتی چون بالا و پایین بودن فشار خون، کلسترول بالا و … را هم مشخص نمود.

از جمله نکاتی که باید برای پیشگیری از تپش قلب و حفظ سلامت قلب مورد توجه قرار داد، عبارتند از:

• استفاده از کافئین را بسیار محدود کرده زیرا با مصرف زیاد آن افزایش ضربان قلب ایجاد می‌ شود.
• باید موجب کم شدن استرس شد با انجام کارهایی چون یوگا و یا مدیتیشن.
• مقدار مصرف الکل خود را کم کنید.
• سیگار نکشید زیرا با کشیدن سیگار ضربان قلب افزایش یافته و با ترک آن این عملکرد تنظیم می گردد.
• عوارض جانبی دارو های خود را پیش از مصرف مطالعه کنید زیرا بعضی دارو ها موجب بالا رفتن ضربان قلب می‌ شوند.

تشخیص دادن تپش قلب

متخصصان قلب و عروق دلایل تپش قلب را به چند دسته اصلی تقسیم می‌کنند:

• استرس و اضطراب: شایع‌ترین علت تپش قلب در افراد جوان است؛ هورمون‌های استرس باعث افزایش ضربان قلب می‌شوند.
• مصرف کافئین، نیکوتین و الکل: قهوه، چای پررنگ، سیگار و نوشیدنی‌های انرژی‌زا می‌توانند ضربان قلب را به‌طور ناگهانی بالا ببرند.
• کم‌آبی و کاهش الکترولیت‌ها: کمبود آب یا پتاسیم و منیزیم به‌خصوص بعد از ورزش شدید یا اسهال، باعث تپش قلب می‌شود.
• کم‌خونی (آنمی): کاهش هموگلوبین باعث می‌شود قلب برای جبران کمبود اکسیژن تندتر بزند.
• پرکاری تیروئید: افزایش هورمون تیروئید یکی از علل شایع تپش قلب همراه با تعریق و کاهش وزن است.
• آریتمی‌های قلبی: مانند فیبریلاسیون دهلیزی، تاکی‌کاردی فوق بطنی یا اکستراسیستول که نیاز به بررسی نوار قلب دارد.
• داروها و مواد محرک: برخی داروهای سرماخوردگی، اسپری‌های آسم یا قرص‌های لاغری حاوی سودوافدرین می‌توانند تپش ایجاد کنند.
• تب و عفونت: هرگونه عفونت یا تب باعث افزایش ضربان قلب به‌عنوان پاسخ طبیعی بدن می‌شود.
• افت قند خون: به‌خصوص در بیماران دیابتی که انسولین زیاد تزریق کرده‌اند، تپش قلب شدید ایجاد می‌کند.
• بارداری: به‌دلیل افزایش حجم خون و تغییرات هورمونی، تپش قلب در بسیاری از مادران باردار کاملاً طبیعی است.

متخصصان توصیه می‌کنند در صورت تکرار یا شدت تپش قلب همراه با سرگیجه، تنگی نفس یا درد قفسه سینه، حتماً برای نوار قلب و بررسی بیشتر به متخصص قلب مراجعه شود.

روش های درمان تپش قلب

امروزه بسیاری از افراد تمایل دارند تا با روش‌های کم‌عارضه و بدون نیاز به درمان‌های سنگین، مشکلات قلبی مانند تپش قلب را برطرف نمایند.

اما باید بدانید که تپش قلب، احساس ضربان نامنظم یا شدید قلب است که اغلب بی‌خطر بوده و با شناسایی علت اصلی، به‌راحتی قابل کنترل و درمان است.

متخصصان قلب و عروق تأکید می‌کنند که درمان بر اساس علت (مانند استرس، کم‌خونی یا آریتمی) انتخاب می‌شود و خوشبختانه اکثر موارد با تغییرات ساده بهبود می‌یابند.

تغییرات سبک زندگی

متخصصان قلب و عروق همیشه اولین قدم را تغییر سبک زندگی می‌دانند.

پرهیز از محرک‌هایی مانند کافئین، الکل، نیکوتین و غذاهای پرنمک، همراه با رژیم غذایی غنی از پتاسیم (مثل موز و سبزیجات) و منیزیم (آجیل و غلات کامل)، خواب منظم ۷–۸ ساعته و ورزش ملایم روزانه مانند پیاده‌روی یا یوگا، در بیش از ۷۰ درصد موارد تپش قلب ناشی از استرس یا محرک‌ها را به‌طور کامل برطرف می‌کند.

این روش کم‌عارضه نه‌تنها ضربان قلب را منظم می‌سازد، بلکه اعتماد به نفس و کیفیت زندگی را نیز افزایش می‌دهد.

درمان دارویی

اگر تپش قلب به‌دلیل آریتمی یا اضطراب شدید باشد، متخصصان معمولاً بتابلوکرها (مانند پروپرانولول یا متوپرولول) یا مسدودکننده‌های کانال کلسیم را تجویز می‌کنند.

این داروها با کاهش پاسخ قلب به هورمون‌های استرس، ضربان را آرام و منظم می‌سازند و معمولاً با دوز کم و بدون عارضه قابل‌توجه استفاده می‌شوند.

در موارد اضطراری، داروهای ضدآریتمی مانند آمیودارون برای کنترل سریع تپش به کار می‌رود.

مانورهای واگ و تکنیک‌های تنفسی

متخصصان به بیماران آموزش می‌دهند که در لحظه تپش، مانور والسالوا (فشار دادن بینی و دهان در حالت بسته)، ماساژ سینوس کاروتید یا تنفس عمیق ۴-۷-۸ را انجام دهند.

این روش‌های ساده، بدون عارضه و فوری در بسیاری از تاکی‌کاردی‌های حمله‌ای (به‌ویژه فوق‌بطنی) تپش را در چند ثانیه قطع می‌کنند و نیازی به مراجعه فوری ندارند.

درمان علت زمینه‌ای

در مواردی که تپش ناشی از کم‌خونی، پرکاری تیروئید، کمبود الکترولیت‌ها یا افت قند خون باشد، درمان اصلی برطرف کردن علت است.

مصرف مکمل آهن، داروهای ضدتیروئید، الکترولیت‌ها یا تنظیم انسولین در دیابتی‌ها، تپش قلب را به‌طور کامل و بدون نیاز به داروی قلبی از بین می‌برد.

روش‌های پیشرفته مانند آبلاتسیون

در آریتمی‌های مقاوم به دارو، متخصص الکتروفیزیولوژی با روش کاملاً کم‌تهاجمی و سرپایی آبلاتسیون با کاتتر، مسیر غیرطبیعی قلب را با امواج رادیوفرکانسی می‌سوزاند.

این روش در بیش از ۹۵ درصد موارد تپش قلب را برای همیشه درمان می‌کند و دوره نقاهت کوتاهی دارد.

کاشت پیس‌میکر

در موارد نادر و شدید (مانند آریتمی‌های خطرناک بطنی یا سندرم QT طولانی)، کاشت دستگاه تنظیم‌کننده ضربان قلب بهترین و قطعی‌ترین راه‌حل است. این روش با دقت بالا، بیمار را کاملاً از تپش و خطر ناگهانی نجات می‌دهد و کیفیت زندگی را بازمی‌گرداند.

متخصصان توصیه می‌کنند اگر تپش با سرگیجه، درد قفسه سینه یا تنگی نفس همراه باشد، فوراً برای نوار قلب و هولتر مانیتورینگ مراجعه کنید. با روش‌های نوین و مراقبت اصولی، تپش قلب نه‌تنها کنترل، بلکه اعتماد به نفس و آرامش را بازمی‌گرداند.

مواد غذایی مفید برای تپش قلب

• زالزالک دارای ماده ای است که موجب رفع فشار خون بالا و مشکلات گوارشی شده و در کم کردن تپش قلب موثر است، امکان تداخل داشتن زالزالک با داروهای تپش قلب وجود دارد از این رو پیش از مصرف حتما یا پزشک خود مشورت کنید.
• مصرف کردن میوه های تازه
• استفاده از سبزیجات
• مصرف غلات کامل
• استفاده از چربی سالم چون چربی گردو و ماهی
• استفاده از پروتئین بدون چربی
• مصرف نکردن چربی های اشباع شده
• مصرف نکردن نمک
• مصرف نکردن چربی های ترانس
• مصرف محدود قند و شکر
• استفاده نکردن از غذا هایی که فرآوری و یا بسته بندی شده اند.