سی تی آنژیوگرافی عروق کرونر یکی از روش های تصویربرداری پیشرفته برای بررسی رگ هایی است که خون را به عضله قلب می رسانند.

این آزمایش با استفاده از دستگاه سی تی اسکن و تزریق ماده حاجب به داخل ورید، تصاویری دقیق از عروق کرونر تهیه می کند و به پزشک امکان می دهد تنگی، انسداد یا وجود پلاک های آترواسکلروتیک را بررسی کند.

به همین دلیل، سی تی آنژیوگرافی قلب می تواند در ارزیابی احتمال بیماری عروق کرونر و تصمیم گیری درباره مراحل بعدی تشخیص یا درمان نقش مهمی داشته باشد.

یکی از مزیت های این روش، غیرتهاجمی بودن آن در مقایسه با آنژیوگرافی تهاجمی قلب است.

در سی تی آنژیوگرافی، برخلاف روش تهاجمی، معمولا نیازی به وارد کردن کاتتر از طریق شریان دست یا کشاله ران نیست.

با این حال، این آزمایش برای همه افراد ضروری نیست و انتخاب آن به علائم بیمار، احتمال بیماری قلبی، سابقه پزشکی و نظر پزشک بستگی دارد.

اگر درد یا فشار قفسه سینه، تنگی نفس یا سایر علائم مشکوک به بیماری عروق کرونر دارید، پزشک ممکن است بر اساس شرایط شما سی تی آنژیوگرافی را پیشنهاد کند.

در این بررسی، علاوه بر وضعیت دیواره و مسیر عروق، میزان و محل تنگی های احتمالی نیز مشخص می شود.

البته وجود پلاک یا تنگی در تصویر به تنهایی تعیین کننده شدت علائم یا نیاز قطعی به مداخله درمانی نیست و باید همراه با وضعیت بالینی فرد تفسیر شود.

آشنایی با کاربردها، آمادگی های پیش از آزمایش، نحوه انجام و محدودیت های سی تی آنژیوگرافی عروق کرونر کمک می کند با دید روشن تری درباره این روش تشخیصی تصمیم بگیرید.

پزشکان برتر در این زمینه مانند دکتر بهاره اسدزاده در موارد زیر استفاده از آن را برای بیمار خود تجویز می کنند:

• زمانی که نتیجه تست غیر تهاجمی انجام شده مشخص نباشد یا نتیجه مورد نظر مبهم باشد.
• در صورت وجود ریسک ابتلا به بیماری های عروق کرونر در فرد
• زمانی که بیمار عمل باز قلب انجام داده باشد یا اینکه پیوند عروق قلب داشته باشد.
• در صورت وجود نارسایی قلبی و وجود ریسک ابتلا به بیماری های عروق کرونری
• زمانی که بیمار مشکوک به آناتومی غیرطبیعی در عروق کرونر است.

سی تی آنژیوگرافی عروق کرونر در چه مواردی کاربرد دارد؟

سی تی آنژیوگرافی عروق کرونر برای بررسی ساختار رگ های خون رسان قلب و شناسایی پلاک ها یا تنگی های احتمالی استفاده می شود.

انتخاب این روش به علائم بیمار، احتمال ابتلا به بیماری عروق کرونر، نتایج بررسی های قبلی و شرایط جسمی او بستگی دارد. مهم ترین موارد کاربرد این آزمایش عبارتند از:

• بررسی ناهنجاری های مادرزادی عروق کرونر: برای مشخص کردن مسیر، محل شروع و ساختار غیرطبیعی عروق کرونر.
• ارزیابی احتمال بیماری عروق کرونر: به ویژه در افرادی که علائم مشکوک دارند و احتمال اولیه بیماری در آن ها پایین تا متوسط ارزیابی می شود.
• نتایج نامشخص آزمایش های قلبی: زمانی که آزمایش های غیرتهاجمی قبلی پاسخ روشنی درباره احتمال بیماری عروق کرونر نداده اند.
• بررسی برخی موارد نارسایی قلبی جدید: در بیمارانی که علت نارسایی قلبی مشخص نیست و احتمال درگیری عروق کرونر باید بررسی شود.
• ارزیابی عروق پس از جراحی قلب: در برخی بیمارانی که سابقه جراحی بای پس عروق کرونر دارند، این روش می تواند برای بررسی وضعیت گرافت ها کاربرد داشته باشد.
• بررسی پیش از برخی جراحی های غیرقلبی: فقط در شرایط منتخب که احتمال بیماری عروق کرونر مطرح است و نتیجه بررسی می تواند تصمیم درمانی را تغییر دهد.

سی تی آنژیوگرافی می تواند اطلاعات ارزشمندی درباره محل و میزان تنگی عروق کرونر ارائه کند، اما برای همه بیماران مناسب نیست.

عواملی مانند ضربان نامنظم قلب، عملکرد کلیه، حساسیت به ماده حاجب و وجود کلسیفیکاسیون شدید عروق ممکن است بر کیفیت تصاویر یا انتخاب روش بررسی تأثیر بگذارند.

تفسیر نتیجه نیز باید در کنار علائم، سابقه پزشکی و سایر یافته های بالینی انجام شود.

نکات مراقبتی قبل از انجام سی تی آنژیوگرافی

قبل از انجام سی تی آنژیوگرافی باید یکسری نکات را مورد توجه قرار داد از جمله:

• باید تمام اشیا فلزی چون جواهرات، دندان مصنوعی، گیره مو و… را از خود خارج کرد زیرا موجب تاثیرگذاری بر روی کیفیت تصاویر گرفته شده می شوند.
• از لباسی گشاد و آزاد در روز سی تی آنژیوگرافی استفاده کنید.
• پزشک خود را در جریان تمام دارو های مصرفی قرار دهید.
• چند ساعت قبل از انجام سی تی آنژیوگرافی به دلیل استفاده از ماده حاجب باید ناشتا باشید‌.
• چنان چه به ماده حاجب حساسیت دارید پزشک خود را در جریان بگذارید.
• در صورت داشتن سابقه بیماری های قلبی، دیابت، سرطان، بیماری های کلیوی، ابتلا به آسم و … باید پزشک خود را مطلع کنید.
• زیرا ابتلا به برخی بیماری ها عارضه های ناشی از سی تی آنژیوگرافی را افزایش می دهد.
• در صورت باردار بودن یا قصد باردار شدن باید پزشک در جریان باشد، زیرا اشعه ایکس به کار رفته در سی تی آنژیوگرافی ممکن است باعث بروز ناهنجاری های ژنتیکی در جنین گردد.
• روز قبل از انجام سی تی آنژیوگرافی از مصرف کافئین، قرص های لاغری، ویاگرا و دارو هایی از این قبیل خودداری کنید زیرا ممکن است با دارو های تزریقی در حین انجام سی تی تداخل داشته باشند.

روند انجام سی تی آنژیوگرافی

برای انجام سی تی آنژیو باید بیمار اول لباس مخصوص که به آن گان می گویند را بر تن کند.

تکنسین سه عدد چسب را بر روی قفسه سینه بیمار قرار می دهد تا نوار قلب را ثبت نماید.

اگر بیمار آقا باشد برای انجام این کار باید موهای روی سینه اش تراشیده باشد.

در این مرحله پرستار یا تکنسین آنژیوکت را در دست بیمار قرار می دهد تا دارو و ماده حاجب مورد استفاده برا سی تی آنژیو را از این راه وارد بدن بیمار کند.

چنان چه حین سی تی آنژیوگرافی ضربان قلب بیمار بالا رود به وی داروی کاهنده داده می‌شود و جهت گشاد شدن عروق برای تصویربرداری به بیمار نیتروگلسیرین به صورت قرص، اسپری زیر زبانی یا چسب، داده می‌شود.

در طول انجام تست و هنگامی که روی تحت قرار گرفته اید باید دست های خود را بالای سر نگه دارید و آنها را دراز نمایید تا تصویر تهیه شده با کیفیت تر باشد.

تخت را وارد تونل کرده و تصویربرداری را انجام می دهند.

در زمان انجام تست باید نفس بیمار حبس شود زیرا حرکت کردن باعث خراب شدن عکس ها می گردد. در صورتی که نمی توانید برای ۱۰ یا ۱۵ ثانیه نفس خود را حبس نمایید باید به پزشک خود اطلاع دهید.

با انجام تست از بیمار خواسته می‌شود که منتظر بماند تا تصاویر چک شوند و اگر با کیفیت بودند تست به پایان می رسد.

با اتمام تست و پیش از رفتن به منزل، تکنسین یا پرستاران آنژیوکت را خارج می کنند.

مراحل انجام آنژیوگرافی از ابتدا تا انتها مدت زمان ۱۵ دقیقه ای به طول می انجامد.

نکات مراقبتی بعد از سی تی آنژیوگرافی عروق کرونر

سی تی آنژیوگرافی عروق کرونر معمولا به صورت سرپایی انجام می شود و بیشتر افراد می توانند پس از پایان بررسی به فعالیت های روزمره خود بازگردند.

با این حال، رعایت چند نکته پس از آزمایش به دفع ماده حاجب و کاهش احتمال بروز مشکلات کمک می کند.

مراقبت های لازم به وضعیت جسمی فرد، عملکرد کلیه و داروهای مصرفی او بستگی دارد.

مصرف مایعات پس از آزمایش

اگر محدودیت مصرف مایعات ندارید، نوشیدن آب کافی پس از سی تی آنژیوگرافی می تواند به دفع ماده حاجب از طریق کلیه ها کمک کند.

افرادی که نارسایی قلبی یا بیماری کلیوی دارند یا باید مصرف مایعات خود را محدود کنند، لازم است درباره میزان مناسب مصرف آب از پزشک راهنمایی بگیرند.

توجه به علائم احتمالی پس از تزریق ماده حاجب

در صورت بروز خارش منتشر، کهیر، تورم لب ها یا صورت، خس خس سینه یا دشواری تنفس، باید فورا کمک پزشکی دریافت کنید.

درد شدید یا تورم قابل توجه در محل تزریق وریدی نیز نیازمند بررسی است.

احساس گرمای گذرا هنگام تزریق ماده حاجب ممکن است طبیعی باشد، اما علائم شدید یا ماندگار را نباید نادیده گرفت.

مصرف داروها و بازگشت به فعالیت روزانه

بیشتر افراد پس از انجام سی تی آنژیوگرافی می توانند فعالیت های معمول خود را از سر بگیرند، مگر اینکه مرکز تصویربرداری توصیه دیگری داشته باشد.

داروهای تجویز شده را طبق دستور مصرف کنید و هیچ دارویی را خودسرانه قطع یا جایگزین نکنید.

اگر برای کاهش ضربان قلب پیش از آزمایش دارویی دریافت کرده اید و همچنان سرگیجه یا ضعف دارید، تا برطرف شدن علائم از رانندگی خودداری کنید.

پیگیری نتیجه آزمایش

گزارش سی تی آنژیوگرافی باید توسط پزشک بررسی شود تا مشخص شود آیا تنگی یا پلاک عروق کرونر وجود دارد و به بررسی یا درمان بیشتری نیاز است یا خیر.

اگر پس از آزمایش دچار درد قفسه سینه، تنگی نفس شدید یا غش شدید، فورا به اورژانس مراجعه کنید.

رعایت این نکات به تکمیل ایمن روند بررسی و پیگیری مناسب سلامت قلب کمک می کند.

مزیت های استفاده از سی تی آنژیوگرافی عروق کرونر

استفاده از روش سی تی آنژیوگرافی عروق کرونر با یکسری مزیت برای فرد بیمار همراه است که عبارتند از:

• روشی غیر تهاجمی است و جایگزین آنژیوگرافی که روشی تهاجمی می باشد، شده است.
• روشی بسیار سریع و آسان است.
• می توان از طریق آن بافت ها و استخوان های نرم قفسه سینه را هم بررسی کرد.
• اشعه ایکس به کار رفته در آن عارضه های جدی را به همراه ندارد.
• می توان از این روش برای افرادی که دارای دستگاه ضربان ساز مصنوعی بوده یا دیگر دستگاه ها را در بدن خود دارند، استفاده نمود.
• با انجام سی تی آنژیوگرافی عروق کرونر، هیچ اشعه ای در بدن باقی نمی ماند.

خطرات و عارضه های انجام سی تی آنژیوگرافی عروق کرونر

انجام آنژیوگرافی در کرج در کنار مزایایی که برای بیمار به همراه دارد ممکن است باعث بروز یکسری عارضه ها در فرد بیمار شود. این عارضه ها عبارتند از:

چنان چه بیمار مبتلا به بیماری های کلیوی باشد ماده حاجب به کار گرفته شده در سی تی آنژیو ممکن است به کلیه آسیب وارد کند زیرا این ماده برای خروج از بدن به کلیه ها می رود.

در صورت نشت کردن ماده حاجب از آنژیوکت انجام شده به دیگر بافت های بدن، درد و آسیبی در آن بافت ها ایجاد می‌شود.

اگر در طول انجام سی تی آنژیوگرافی احساس درد در ناحیه آنژیوکت داشتید تکنسین را حتما در جریان بگذارید.

در صورت باردار بودن باید به پزشک اطلاع دهید و چنان چه پزشک صلاح دید از این روش استفاده کنید، که در اکثر مواقع انجام این کار به بانوان باردار توصیه نمی‌شود.

مدت زمان ۲۴ ساعته باید از آنژیوگرافی گذشته باشد تا بیمار بتواند به نوزاد خود شیر دهد زیرا این کار همراه با ریسک برای نوزاد است.

با وجود کم بودن اشعه در این روش باز هم امکان ابتلا به سرطان در فرد وجود دارد.

ممکن است بیمار به ماده حاجب مورد استفاده حساسیت داشته باشد که در این شرایط باید خیلی سریع اقدامات درمانی لازم را انجام داد.

تفاوت سی تی اسکن قلب و سی تی آنژیوگرافی کرونری چیست؟

سی تی اسکن قلب یک روش تصویربرداری پیشرفته برای بررسی ساختار قلب، دریچه ها، حفره های قلب، آئورت و رگ های بزرگ است و بسته به هدف پزشک، به شکل های مختلف انجام می شود.

این آزمایش می تواند برای ارزیابی ناهنجاری های مادرزادی، بررسی توده های قلبی، وضعیت آئورت یا حتی اندازه گیری میزان رسوب کلسیم در عروق کرونر مورد استفاده قرار گیرد.

در مقابل، سی تی آنژیوگرافی کرونری یکی از انواع سی تی اسکن قلب است که به طور اختصاصی برای بررسی شریان های کرونر انجام می شود.

در این روش، ماده حاجب از طریق رگ تزریق می شود تا مسیر جریان خون و وجود تنگی، انسداد یا پلاک های عروقی با دقت بالا قابل مشاهده باشد.

به طور کلی، هر سی تی آنژیوگرافی کرونری نوعی سی تی اسکن قلب محسوب می شود، اما همه سی تی اسکن های قلب برای بررسی عروق کرونر انجام نمی شوند.

برخی از انواع سی تی اسکن قلب، مانند اسکن کلسیم عروق کرونر، ممکن است بدون تزریق ماده حاجب انجام شوند.

انتخاب نوع تصویربرداری به علائم بیمار، سابقه بیماری های قلبی و هدف تشخیصی پزشک بستگی دارد.

چه افرادی نباید سی تی آنژیوگرافی عروق کرونر انجام دهند؟

سی تی آنژیوگرافی عروق کرونر برای بسیاری از بیماران روشی ایمن و دقیق است، اما در برخی شرایط ممکن است گزینه مناسبی نباشد یا نیاز به بررسی بیشتری داشته باشد.

به عنوان مثال، افرادی که به بیماری کلیوی یا دیابت مبتلا هستند، به دلیل استفاده از ماده حاجب در معرض خطر بیشتری برای آسیب کلیه قرار دارند.

در این شرایط پزشک ممکن است آزمایش دیگری را جایگزین کند.

از آنجا که این روش با اشعه ایکس انجام می شود، انجام آن در دوران بارداری توصیه نمی شود.

بنابراین اگر باردار هستید یا احتمال بارداری وجود دارد، حتما پیش از انجام آزمایش پزشک را مطلع کنید.

افرادی که سابقه حساسیت به ماده حاجب دارند نیز باید این موضوع را قبل از تصویربرداری اعلام کنند، زیرا ممکن است به اقدامات پیشگیرانه یا انتخاب روش دیگری نیاز داشته باشند.

در برخی بیماران با اضافه وزن شدید، ریتم های غیرطبیعی قلب یا ضربان بسیار نامنظم، کیفیت تصاویر کاهش پیدا می کند و دقت نتایج ممکن است تحت تاثیر قرار گیرد.

علاوه بر این، در سالمندانی که رسوبات کلسیمی گسترده و پلاک های قدیمی در عروق کرونر دارند، تفسیر تصاویر دشوارتر خواهد بود.

به همین دلیل، تصمیم نهایی برای انجام سی تی آنژیوگرافی باید پس از بررسی کامل شرایط بیمار توسط متخصص قلب اتخاذ شود.